What is Mediation and When is it Mandatory? 2026 Guide

Arabuluculuk, tarafların bir uyuşmazlığı bağımsız ve tarafsız bir üçüncü kişinin (arabulucunun) yardımıyla müzakere yoluyla çözmeye çalıştıkları, gönüllülük ve gizlilik esasına dayalı bir alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemidir. Türkiye'de arabuluculuk; iş, ticaret ve tüketici hukuku alanlarında büyük ölçüde zorunlu hale getirilmiş, mahkemelerin iş yükünü önemli ölçüde azaltan temel bir mekanizma konumuna gelmiştir.

Arabuluculuk Nasıl İşler?

Arabuluculuk süreci temel olarak şu aşamalardan oluşur:

1. Başvuru: Taraflardan biri, yetkili arabuluculuk bürosuna başvurur. Büro, listeden bir arabulucu atar.
2. Davet: Arabulucu, karşı tarafı görüşmeye davet eder. Davet tebliğinden itibaren 30 gün içinde katılım sağlanmazsa ya da görüşmeler sonuçsuz kalırsa süreç sona erer.
3. Görüşme: Taraflar (veya vekilleri), arabulucu eşliğinde bir araya gelir. Görüşmeler gizlidir; burada söylenenler davada delil olarak kullanılamaz.
4. Sonuç tutanağı: Anlaşma sağlanırsa taraflarca imzalanan anlaşma belgesi düzenlenir. Anlaşma sağlanamazsa arabulucu son tutanağı imzalar; dava açmak için bu tutanak gereklidir.

Hangi Davalarda Arabuluculuk Zorunludur?

1. İş Uyuşmazlıkları (7036 Sayılı Kanun m.3)

2018 yılından itibaren işçi-işveren arasındaki bireysel iş uyuşmazlıklarında arabuluculuk dava şartıdır. Zorunlu arabuluculuk kapsamındaki başlıca talepler:

• Kıdem ve ihbar tazminatı
• İşe iade
• Fazla mesai, yıllık izin, ücret alacakları
• Prim, ikramiye ve sosyal yardım alacakları
• İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan tazminat (2021 sonrası)

Süre: Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurulmalıdır. Arabuluculuk anlaşmazlıkla sonuçlanırsa 2 hafta içinde iş mahkemesinde dava açılması gerekir.

2. Ticari Uyuşmazlıklar (7155 Sayılı Kanun)

1 Ocak 2019'dan itibaren Türk Ticaret Kanunu kapsamındaki ticari davalardan konusu bir miktar paranın ödenmesi olan uyuşmazlıklarda arabuluculuk dava şartıdır. Bu kapsama giren başlıca uyuşmazlıklar:

• Ticari alacak ve borç talepleri
• Sözleşmeden doğan tazminat davaları (ticari nitelikte)
• Kira alacakları (tarafların tacir olduğu durumlarda)
• Fatura, çek, poliçe uyuşmazlıkları

Ancak iflas, konkordato, şirket genel kurul kararlarının iptali gibi davalar bu kapsamın dışındadır.

3. Tüketici Uyuşmazlıkları

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamındaki uyuşmazlıklarda belirli parasal eşiğin üzerindeki talepler için tüketici hakem heyeti şartı bulunmakla birlikte, taraflar arabuluculuğa da başvurabilir. Tüketici mahkemelerinde dava açmadan önce hakem heyeti veya arabuluculuk başvurusu zorunludur.

Zorunlu Olmayan Alanlarda Gönüllü Arabuluculuk

Zorunlu arabuluculuk kapsamı dışında kalan pek çok alanda da taraflar gönüllü olarak arabuluculuğa başvurabilir:

• Aile hukuku uyuşmazlıkları (boşanma, velayet, nafaka)
• Miras uyuşmazlıkları
• Komşuluk ve ortaklık anlaşmazlıkları
• Gayrimenkul sözleşme uyuşmazlıkları
• Sigorta tazminat talepleri

Arabuluculuğun Avantajları

• Hız: Ortalama arabuluculuk süreci 3-8 hafta sürer; mahkeme süreçleri yıllarca uzayabilir.
• Maliyet: İlk iki saat devlet tarafından karşılanır; mahkeme masraflarının çok altında kalır.
• Gizlilik: Görüşmeler kamuya açık değildir; ticari sırlar korunur.
• Kontrol: Taraflar anlaşmanın içeriğini kendileri belirler; hâkim kararı empoze etmez.
• İlişkinin korunması: Özellikle uzun süreli ticari ilişkilerde tarafların bir arada çözüm bulması, ilişkinin sürdürülmesini kolaylaştırır.

Arabuluculukta Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Süre kaçırılmamalı: İş davalarında 1 aylık başvuru süresi hak düşürücüdür. Süre geçirildikten sonra arabulucuya başvurulsa bile dava hakkı etkilenebilir.
• Yetkili arabulucu seçilmeli: Arabulucu, Adalet Bakanlığı sicilinde kayıtlı ve varsa uzmanlık alanı uygun kişi olmalıdır.
• Avukat desteği: Arabuluculuk görüşmelerine avukatla katılmak, özellikle karmaşık ticari uyuşmazlıklarda hak kayıplarını önler.
• Anlaşma belgesi dikkatlice incelenmeli: İmzalanan anlaşma belgesi kesin hüküm niteliği taşıdığından, kapsamı ve içeriği avukata incelettirilerek imzalanmalıdır.

Arabuluculuk Ücreti 2026

Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi'ne göre ilk iki saatlik oturum devlet tarafından karşılanır. İki saati aşan görüşmelerde saat başı ücret, anlaşmazlıkla sonuçlanan iş davalarında ise tüm ücret hazineden ödenir. Anlaşma sağlanan davalarda ise taraflar ücreti eşit olarak paylaşır; ücret, anlaşılan miktarın belli bir yüzdesi üzerinden hesaplanır.

Sonuç

Arabuluculuk, Türk hukuk sisteminde artık yargılamanın ayrılmaz bir parçasıdır. Zorunlu arabuluculuk kapsamındaki davalarda süreci doğru yönetmek, hem hak kaybını önlemek hem de uyuşmazlığı en hızlı ve düşük maliyetle çözmek açısından kritik önem taşır. Arabuluculuk sürecinizde hukuki destek almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.