Annual Leave Compensation: Entitlement, Calculation and Litigation Process 2026

Yıllık ücretli izin, çalışanların dinlenme hakkını güvence altına alan temel bir iş hukuku kurumudur. İş Kanunu'nun 53-61. maddeleri arasında düzenlenen bu hak, belirli koşulların oluşması halinde ücret alacağına dönüşür. Özellikle iş sözleşmesinin sona ermesi durumunda kullanılmayan izinlerin tasfiyesi sıkça uyuşmazlık konusu olmaktadır.

Yıllık İzin Hakkının Doğumu

4857 sayılı İş Kanunu'nun 53. maddesi uyarınca, işçinin yıllık ücretli izne hak kazanabilmesi için aynı işverene ait işyeri veya işyerlerinde en az bir yıl çalışmış olması gerekir. Bir yılını dolduran işçi, çalışma süresine göre aşağıdaki izin haklarına sahiptir:

1 yıldan 5 yıla kadar (5 yıl dahil): Yılda en az 14 iş günü
5 yıldan fazla 15 yıla kadar (15 yıl dahil): Yılda en az 20 iş günü
15 yıldan fazla: Yılda en az 26 iş günü

18 yaşından küçük ve 50 yaşından büyük işçiler için bu süreler ne olursa olsun en az 20 iş günü olarak uygulanır.

Yeraltı işlerinde çalışan işçiler için ise yasada belirtilen sürelere dörder gün eklenir.

Yıllık İzin Alacağı Ne Zaman Doğar?

İş Kanunu m. 59'a göre iş sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde, işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izinlere ait ücretler muaccel olur ve son ücret üzerinden ödenmesi gerekir.

Bu hükümdeki "herhangi bir nedenle" ifadesi son derece geniş kapsamlıdır:

İşveren tarafından tazminatlı veya tazminatsız fesih
İşçinin istifası
Emeklilik
Belirli süreli sözleşmenin süresinin dolması
İşçinin ölümü (mirasçılar talep edebilir)

Önemli: Sözleşme devam ederken kullanılmayan izin bedele dönüşmez. İşçinin sözleşme devam ederken izin ücretini talep etme hakkı yoktur; ancak işveren izin kullandırmıyorsa bu durum haklı fesih sebebi oluşturabilir.

Yıllık İzin Alacağı Nasıl Hesaplanır?

Yıllık izin alacağının hesaplanmasında sözleşmenin sona erdiği tarihteki son brüt ücret esas alınır. Yargıtay, bu alacağın son ücret üzerinden hesaplanması gerektiğini istikrarlı biçimde hükme bağlamaktadır.

Temel Hesaplama Formülü

Günlük brüt ücret × Kullanılmayan izin günü sayısı = Yıllık izin alacağı (brüt)

Günlük brüt ücret = Aylık brüt ücret ÷ 30

Hesaplama Örneği

Son aylık brüt ücreti 30.000 TL olan ve 8 yıl çalışıp 40 gün birikmiş izni bulunan bir işçi için:

Günlük brüt ücret: 30.000 ÷ 30 = 1.000 TL
Toplam izin alacağı (brüt): 1.000 × 40 = 40.000 TL

Bu tutardan gelir vergisi ve damga vergisi kesintisi yapılarak net tutar hesaplanır. SGK primi kesilmez; yıllık izin alacağı prime esas kazanca dahil değildir.

Ücret Unsurları

Yargıtay, sadece çıplak ücretin değil; sürekli nitelikteki prim, ikramiye ve sosyal yardımların da ücret hesabına katılması gerektiği durumlarda bu unsurları dikkate almaktadır. Hangi ücret unsurlarının hesaba dahil edileceği somut olayın koşullarına göre belirlenir.

Zamanaşımı

Yıllık izin ücret alacağında zamanaşımı süresi, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren 5 yıldır. Bu süre içinde dava açılmaz ya da arabuluculuğa başvurulmazsa alacak zamanaşımına uğrar.

Zamanaşımı; dava açılması, arabuluculuk başvurusu, işverenin alacağı yazılı olarak kabul etmesi veya temerrüde düşürülmesi gibi hallerde kesilir.

Arabuluculuk Zorunluluğu

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu uyarınca, yıllık izin alacağı dahil tüm bireysel iş uyuşmazlıklarında dava açılmadan önce arabuluculuk zorunludur. Arabuluculuk süreci başvuru tarihinde zamanaşımını keser ve süreyi durdurur.

Arabuluculuk görüşmeleri sonucunda anlaşma sağlanamaz ve son tutanak düzenlenirse, tutanağın imzalanmasından itibaren 2 hafta içinde iş mahkemesinde dava açılması gerekir.

İspat Yükü

Yargıtay içtihadına göre:

İzin hakkının kullanıldığını ispat yükü işverene aittir.
İşveren, yıllık izin defteri tutmak ve imzalı izin belgesi almakla yükümlüdür.
Bu belgeleri sunamayan işveren, kullanılmayan izin bedelini ödemek durumundadır.

Sık Yapılan Hatalar

Sözleşme devam ederken talep: İzin alacağı ancak sözleşme sona erdiğinde talep edilebilir.
Zamanaşımını kaçırmak: 5 yıllık süre dolmadan arabuluculuğa başvurulmalıdır.
Arabulucuyu atlayarak dava açmak: Arabuluculuk şartı yerine getirilmeden açılan davalar usul yönünden reddedilir.
Yanlış ücret esas almak: Hesaplama son ücret üzerinden yapılmalıdır; daha düşük eski ücretler esas alınamaz.

Sonuç

Yıllık izin alacağı, iş sözleşmesinin sona ermesinin ardından sıkça karşılaşılan işçilik alacaklarından biridir. İspat yükü işverende olmakla birlikte, alacağın doğru hesaplanması, arabuluculuk sürecinin eksiksiz yürütülmesi ve zamanaşımı takibi davanın başarıyla sonuçlanmasında kritik rol oynar.

Yıllık izin alacağı ve diğer işçilik alacakları konusunda avukatlarımızla iletişime geçebilirsiniz.